Đăng Nhập      Đăng ký Quên mật khẩu
Chương Trình Hóa Lớp 12
Câu Hỏi Thường Gặp
Cài Đặt Phần Mềm Hỗ Trợ
Giới Thiệu Gói Bài Học
Hướng Dẫn Học Viên
Thông Tin Người Dùng
Họ tên: Khách viếng thăm
Nickname: guest
Trường: N/A
Quận (huyện): N/A
Tỉnh (Thành phố): N/A
Ngày tham gia: 11/20/2017 6:53:43 PM
Dịch Vụ Hỗ Trợ
Thông Tin về Cadasa
Giới thiệu Chương trình Hóa lớp 12
Bạn cần đăng nhập hệ thống để học hết bài học.
Lệ phí : 6.000 Đồng
Chương 0. Dẫn xuất HiĐrocacbon
Bài 2.Dẫn xuất Hiđrocacbon
Số phần: 4 phần
Số lần xem tối đa: 6 lần/phần
bai giang hoa hoc 12
Đánh giá bài giảng:

Bài 2:  DẪN XUẤT CỦA HYDROCARBON

(Hay các dãy đồng đẳng có nhóm chức)

Tóm tắt nội dung

-          Chứng minh CTPTTQ của mọi dãy đồng đẳng, hợp chất hữu cơ có chứa nhóm chức.

-          Nắm được khái niệm và định nghĩa nhóm chức, chức hóa học, dãy đồng đẳng có nhóm chức.

-          Học sinh chỉ cần chứng minh và học thuộc 6 CTPT tổng quát là có thể viết được CTPTTQ của mọi dãy đồng đẳng hợp chất hữu cơ có trong cuộc đời này.


Bài 2: DẪN XUẤT CỦA HYDROCARBON
(Hay các dãy đồng đẳng có nhóm chức)

I. Dãy đồng đẳng có nhóm chức-Chức Hóa học – Nhóm chức
Khi ta đưa thêm các nguyên tố mới như O,N,X,S,P…vào các dãy đồng đẳng  hydrocarbon( CnH2n+2-2k) ta sẽ được những dẫn xuất hydrocarbon hay những dãy đồng đẳng mới, có chứa những nguyên tử hay nhóm nguyên tử mới sẽ gây ra những tính chất đặc trưng mới. Ta gọi các nguyên tử hay nhóm nguyên tử mới này là các nhóm chức. Dãy đồng đẳng mới được gọi là dãy đồng đẳng có nhóm chức. Các hợp chất có chung một nhóm chức hợp thành một chức Hóa học.
Vậy: Chức hóa học là tập hợp các hợp chất có chung một nhóm chức.
Nhóm chức của một chức hóa học là một nhóm nguyên tử có hoá trị nhất định và gây ra những tính chất đặc trưng của chức hóa học đó.
Các nhóm chức cần ghi nhớ:
Nhóm chức của chức rượu hay phênol là nhóm  -OH có hóa trị  1
Nhóm chức của chức ete là nhóm                       - O-  có hoá trị 2
Nhóm chức của chức aldehyd ( anđêhit) là nhóm: có hóa trị 1                                                                           
Nhóm chức của chức céton ( xêtôn) là nhóm:          có hóa trị 2
Nhóm chức của chức acid hữu cơ là nhóm:           có hoá trị 1

Nhóm chức của chức ester là nhóm:                        có hóa trị 2
Nhóm chức của chức Amin bậc I:              -NH2 có hóa trị 1
Nhóm chức của chức Amin bậc II:             -NH- có hóa trị 2
Nhóm chức của chức Amin bậc III:            -N=  có hóa trị 3.
Trường hợp đặc biệt:
Theo IUPAC ( International Union of Pure and Applied Chemistry) thì các nhóm nguyên tử  -C=C- hay  – C = C-hoàn toàn phù hợp với định nghĩa của nhóm chức nên chúng cũng được xem  là các nhóm chức có tên tương ứng là –EN và – YN.
II. Hợp chất đơn chức, hợp chất đa chức và hợp chất tạp chức

1. Hợp chất đơn chức: Một hợp chất là đơn chức khi và chỉ khi hợp chất đó chỉ có một nhóm chức.
- Thí dụ:  Rượu đơn chức: R-OH
                Acid đơn chức : R-COOH, với R là gốc hydrocarbon có hóa trị 1

2. Hợp chất đa chức là hợp chất có ít nhất hai nhóm chức trở lên và các nhóm chức đó giống nhau
-Thí dụ: Các rượu đa chức etyen glycol  HO-CH2-CH2-OH  và glycerin (glycerol)
                  

3. Hợp chất tạp chức là hợp chất có ít nhất hai nhóm chức khác nhau.
- Thí dụ: acid amino acetic: H2N-CH2- COOH
                 Glucozo:
                          

III. CTPT tổng quát của mọi hợp chất hữu cơ có chứa C, H, O, N
Từ CTPT tổng quát của các dãy đồng đẳng hydrocarbon CnH2n+2-2k ta chứng minh dễ dàng các CTPT tổng quát sau:
1. CTPT tổng quát của mọi rượu, mọi phenol,mọi ete và hợp chất tạp chức của chúng có dạng:
  CnH2n+2-2kOz, với k ³ 0 là tổng số liên kết p và vòng ở mạch carbon, z ³ 1 là số nhóm chức-OH và -O-
Thí dụ:
a. Rượu no hay ete no mạch hở đơn chức ( k = 0, z = 1) có công thức CnH2n+2O.
Với rượu: 1, với ete  2.
b. Rượu thơm hay phênol đơn chức ( k = 4, z = 1): CnH2n-6O với phenol thì 6, với rượu thơm thì 7
c. Rượu no hay ete no mạch hở: CnH2n+2Oz  với

2. CTPT tổng quát của aldehyd, xeton hay hợp chất tạp chức aldehyd-ceton
có dạng CnH2n+2-2k-2zOz, với k
³ 0 là tổng số liên và vòng ở mạch carbon, là số nhóm chức anđehit và xeton nên có z liên ở z nhóm chức.
Thí dụ 1: CTPT của andehit và xêton mạch hở, no (k = 0 ) đơn chức (z =1) có dạng: CnH2nO, với andehit thì n ≥ 1, với xeton  thì n ≥ 3
Thí dụ 2: Viết CTPT, CTCT tiêu biểu và đơn giản nhất của andehit chưa no mạch hở, hai chức có một nối đôi trong mạch cacbon.

Bài giải:

Ta có  CTPT tổng quát là CnH2n+2-2k-2zOz, theo đề bài ta có z = 2 và k =1 nên công thức có dạng : CnH2n+2-2.1-2.2O2 = CnH2n-4O2 với n ≥ 4. Khi n = 4 ta có CTPT của chất tiêu biểu và đơn giản nhất là : C4H4O2 và CTCT là O=HC- CH = CH-CH=O.

3. Axit- este:
CTPT tổng quát của mọi acid, este và hợp chất tạp chức acid-ester có công thức:
  CnH2n+2-2k-2zO2z với là tổng số liên và vòng ở mạch carbon, là số nhóm chức acid và ester.
Thí dụ 1: CTPT tổng quát của acid và ester no đơn chức ( k =  0 và z = 1) có dạng:
             CnH2nO2, với axit thì n ≥ 1, với este thì n ≥ 2

Ngoài ra ta còn lưu ý Este được tạo ra từ axit và rượu qua phản ứng este hóa. Trong phản ứng này chỉ có H2O bị tách ra, nên  số nguyên tử cacbon của este bằng tổng số nguyên tử cacbon của axit và rượu  tạo ra este.
Thí dụ 2: Viết CTPT tổng quát của este X tạo bởi glixerol và axit đơn chức chưa no có một nối đôi trong mạch cacbon, viết CTPT, CTCT thu gọn, đọc tên của este tiêu biểu và đơn giản nhất.
Bài giải:
Theo giả thiết thì X là este mạch hở ba chức ( z =3) chưa no có 3 liên (k = 3) ở ba gốc axit đơn chức. Nên CTPTTQ có dạng CnH2n+2 -2.3-2.3O6 = CnH2n-10O6 , với n ≥ 12.
Khi n = 12 ta có este tiêu biểu và đơn giản nhất : C12H14O6 và CTCT thu gọn là:
                CH2-O-OC-CH=CH2
                CH –O-OC-CH=CH2
                CH2-O-OC-CH=CH2   : glixerit triacrylat

4. Amin
CTPT tổng quát của mọi amin có dạng: CnH2n+2-2k +zNz  với là tổng số liên và vòng ở mạch carbon, là số nhóm chức amin.
Thí dụ:
+ Với amin no, đơn chức thì k = 0 và z = 1, ta có CTPT tổng quát : CnH2n+3N, với n ≥ 1, khi n = 1 ta có công thức CH5N hay CH3-NH2
+ Với amin thơm, đơn chức thì k = 4, z = 1, ta có CnH2n+2-2.4+1N = CnH2n-5N, với ≥ 6 khi n = 6 ta có công thức C6H7N  = C6H5-NH2 : phenylamin hay anilin.

5. CTPT tổng quát của amino axit : CnH2n+2-2k-2z+z’O2xNz’ với k ≥ 0 là tổng số liên kết p và vòng ở mạch cacbon, z ≥ 1 là số nhóm chức axit, COOH ; z’ ≥ 1 là số nhóm chức anin NH2.
Thí dụ: CTPT tổng quát của aminoaxit no có một nhóm chức amin và một nhóm chức axit có dạng : CnH2n+2-2.0-2.1+1O2N = CnH2n+1O2N
Khi n = 2, ta có C2H5NO2   =   H2N-CH2-COOH.
Ta chỉ cần học thuộc CT tổng quát của mọi dãy đồng đẳng hydrocarbon CnH2n+2-2k và 5 công thức tổng quát trên (nếu quên ta chứng minh để lập lại công thức cũng rất đơn giản) rồi tự suy ra tất cả mọi CTPT tổng quát của mọi lọai hợp chất hữu cơ.
Chú ý :
Sách giáo khoa cho rằng  (v +) là tổng số liên kết và vòng trong toàn bộ CTCT.
Còn ta cho rằng k là tổng số liên kết và vòng ở mạch cacbon, nếu z nhóm chức có z lên kết p nữa thì tổng số Liên kết trong toàn bộ CTCT là tổng số liên kết ở mạch cacbon và ở nhóm chức.


Phần kiểm tra đang được cập nhật. Mong các bạn thông cảm
Ý kiến và trao đổi về bài giảng
Mã xác nhận: