Đăng Nhập      Đăng ký Quên mật khẩu
Chương Trình Hóa Lớp 11
Câu Hỏi Thường Gặp
Cài Đặt Phần Mềm Hỗ Trợ
Giới Thiệu Gói Bài Học
Hướng Dẫn Học Viên
Thông Tin Người Dùng
Họ tên: Khách viếng thăm
Nickname: guest
Trường: N/A
Quận (huyện): N/A
Tỉnh (Thành phố): N/A
Ngày tham gia: 8/18/2017 8:11:55 AM
Dịch Vụ Hỗ Trợ
Thông Tin về Cadasa
Giới thiệu Chương trình Hóa học lớp 11
Bạn cần đăng nhập hệ thống để học hết bài học.
Lệ phí : 6.000 Đồng
Chương VI. Hidrocacbon chưa no (Không no)
Bài 4.  Tecpen & bài tập
Số phần: 5 phần
Số lần xem tối đa: 6 lần/phần
bai giang hoa hoc 11
Đánh giá bài giảng:

BÀI 4

TECPEN & BÀI TẬP

  Giáo viên: Thầy Nguyễn Phước Hòa Tân

  Giới thiệu:

  Bài học gồm hai phần

  A. TECPEN

Tecpen là những hydrocacbon chưa no thường có công thức phân tử tổng quát (C5Hy)n

với n ≥ 2 và y là số chẵn ≤  8 hay có dạng CnH2n+2-2k với n ≥ 10 và k ≥ 2  là tổng số liên kết p và vòng lục giác đều.

Tecpen được tìm thấy trong giới thực như tinh dầu thông

B. BÀI TẬP ÁP DỤNG


BÀI 4

TECPEN & BÀI TẬP

A. TECPEN

I. Thành phần cấu tạo và trạng thái thiên nhiên

Tecpen là những hydrocacbon chưa no thường có công thức phân tử tổng quát (C5Hy)n

với n ≥ 2 và y là số chẵn ≤  8 hay có dạng CnH2n+2-2k với n ≥ 10 và k ≥ 2  là tổng số liên kết p và vòng lục giác đều.

Tecpen được tìm thấy trong giới thực như tinh dầu thông, sả, quế, chanh cam, bưởi, cà rốt, cà chua…

Thí dụ:

α-terpinen, β-terpinen hay α-pinen: C10H16 có trong tinh dầu trái thông.

α-sedren, β-cedren hay α-selinen   : C15H24 có trong tinh dầu lá hương nhu

caroten, licopen : C40H56  có trong củ cà-rốt, trái cà chua, bí đỏ

oxymen             :  C10H16 có trong tinh dầu rau quế (lá húng quế)

limonen             :  C10H16 có trong tinh dầu chanh, bưởi (công thức cấu tạo có 1vòng lục giác đều trong đó có nối đôi và 1 nối  -C=CH2 ở nhánh ứng với k =3

II. Một số dẫn xuất chứa oxy ( -OH, -CHO, -CO-, -COO-R) của tecpen

1. Loại mạch hở

- Geraniol  : C10H18O có trong tinh dầu hoa hồng

- Citronelol: C10H20O có trong tinh dầu sả

Hai dẫn xuất này đều có mùi thơm đặc trưng là những hương liệu quí dùng cho mỹ phẩm và thực phẩm.                  

2. Loại có mạch vòng lục giác đều

-          Menthol : C10H20O

-          Menton  : C10H18O

Hai dẫn xuất này có trong tinh dầu bạc hà được dùng làm hương liệu cho thực phẩm, mỹ phẩm và còn là dược phẩm.

III. Nguồn gốc thiên nhiên, ứng dụng của tecpen và dẫn xuất tecpen

Tecpen và các dẫn xuất chứa oxy của tecpen có mặt trong thực vật. Chúng có thể tập trung ở các bộ phận khác nhau của thảo mộc như hoa, lá, quả, rễ. Đặc biệt là trong dầu gan cá (động vật) có chứa squalen (C30H50).

Các dẫn xuất chứa oxy quan trọng như retynol hay vitamin A: C20H29OH có trong lòng đỏ trứng, dầu gan cá, phitol cấu tạo nên este có trong chất diệp lục của lá xanh.

Tecpen và dẫn xuất chứa oxy của tecpen được dùng làm hương liệu cho mỹ phẩm ( nước hoa, dầu gội, xà phòng, kem đánh răng, dầu cạo râu…) công nghiệp thực phẩm ( bánh, kẹo, rượu, nước giải khát…) hay dùng làm dược phẩm như menthol, dầu gan cá, vitamin A…

IV. Tách tecpen ra khỏi thảo mộc

 - Phương pháp chưng cất: Lấy bộ phận có nhiều tinh dầu của thảo mộc ( lá sả, lá bạc hà, vỏ cây quế, thân cây xá xị, vỏ quả chanh, cam, bưởi…) đem đun với nước tinh dầu bay hơi kèm theo hơi nước đi qua bộ phận làm lạnh sẽ ngưng tụ thành lỏng, dầu nhẹ hơn nước và không tan trong nước nên nổi lên trên, gạn bớt nước, sau đó chưng cất bằng hơi nước để lôi cuốn tinh dầu ta thu được lớp tinh dầu dày hơn lớp nước, ta rút nước ra và được tinh dầu.

 - Trích li tecpen bằng dung môi: Ta có thể dùng môi thích hợp để hoà tan tecpen.

Thí dụ: Để thu được tinh dầu hương chanh ra khỏi vỏ trái chanh ta có thể gọt vỏ chanh tươi, sau đó cho vỏ chanh vào lọ miệng rộng, trộn thêm một ít đường cát trắng rồi rót rượu etylic cao độ vào  đến mức cao hơn lớp vỏ chanh khoảng chừng vài cm. Đậy kín nắp lọ một thời gian đến khi thấy vỏ chanh vàng, tinh dầu chanh hoà tan hầu như hoàn toàn vào rượu, ta chiết dung dịch ra sẽ được một dung dịch hương chanh thơm ngát nhưng rất dịu, hương này có thể dùng pha chế rượu chanh, hay tạo hương chanh cho kem đánh răng…


Bài tập 1

B. Bài tập tự luận và trắc nghiệm

Câu 1. Tecpen cũng chỉ là những hydrocacbon chưa no nên công thức phân tử tổng quát có dạng CnH2n+2-2k  với n ≥ 10 và k ≥ 1, k là tổng số liên kết đôi và vòng lục giác đều.

  - Hãy tìm số nối đôi trong công thức cấu tạo mạch hở của các chất có công thức phân tử:

a)     Oxymen: C10H16, b) α-terpinen C10H18

- Đề nghị một công thức cấu tạo thu gọn của hai chất trên biết chúng có nhóm gốc –CH3 ở C2 và C6

- Qua bài tập trên ta suy ra được nhận xét quan trọng nào về công thức cấu tạo.


Mời các bạn xem video bài giải ở Tab Bài giảng
Bài tập 2

Câu 2. Dẫn xuất chứa oxy mạch hở có một nhóm chức –OH của hai chất:

a) geraniol: C10H18O.  b) Citronelol: C10H20O

 - Hãy đề nghị một công thức cấu tạo cho mỗi chất cho biết chúng có 2 nhánh –CH3. Đối chiếu với công thức cấu tạo đúng trong bài học. Suy ra có ít nhất bao nhiêu đồng phân dẫn xuất chứa oxy như trên.


Mời các bạn xem video bài giải ở Tab Bài giảng
Bài tập 3

Câu 3.  Một loại nước hoa nổi tiếng thường được quyết định bởi các yếu tố:

 - Thành phần % và công thức cấu tạo đúng của các tecpen và dẫn xuất của tecpen.

 - Dung môi pha chế nước hoa.

 - Chất cầm mùi.

Cho nước hoa X nổi tiếng thế giới được cấu tạo bởi hương liệu chứa x% chất C40H58O2, y%chất C20H38O, z% chất C20H30.

Dung môi là chất lỏng Y có công thức phân tử C8H18O2

Chất cầm mùi là chất lỏng Z có công thức phân tử C8H8O

Hàm lượng các chất trong dung dịch nước hoa là a%X, b%Y, c%Z.

x, y, z, a, b, c đều là các ẩn số, công thức cấu tạo của các chất cũng chưa xác định được. Em hãy hình dung những khó khăn phải vượt qua khi ta tìm cách  nghiên cứu để tạo được loại nước hoa X nổi tiếng đó.

 Như thế, theo em ta nên tìm cách tạo ra nước hoa X như trên hay tự mình nghiên cứu để đưa ra một loại nước hoa X’ khác có thể hấp dẫn hơn loại nước hoa trên?

Mời các bạn xem video bài giải ở Tab Bài giảng
Bài tập 4

Câu 4. Trắc nghiệm đúng-sai: Hãy ghi chữ Đ( đúng) S (sai) vào các câu nói sau:

1. Tecpen là sản phẩm trùng hợp của isopren.   

2. Tinh dầu thảo mộc là hỗn hợp tecpen và dẫn xuất chứa oxy của chúng.

3. Trong tinh dầu thảo mộc có nhiều tecpen và dẫn xuất oxy của chúng.

4. Trong kẹo cao su bạc hà có trộn tinh dầu bạc hà.

5. Trong kẹo cao su bạc hà có trộn một tí menthol và menton.

6. Trong kem đánh răng mùi bạc hà màu xanh có trộn lá bạc hà nghiền mịn.

7. Nước hoa là dung dịch tinh dầu thơm tách ra từ hoa quả thực vật.

8. Nước hoa là dung dịch có chứa các chất thơm thiên nhiên hay tổng hợp và nhiều chất phụ gia khác.

9. Xạ chồn hương có mùi hôi nhưng nó là hỗn hợp rất nhiều chất làm hương liệu cho thực phẩm và mỹ phẩm.

10. Dầu gió là dung dịch tinh dầu thảo mộc sau khi đã tách các hương liệu quí.

11. Nước mắm đem xức thì hôi nhưng khi ăn thì thơm do đó ta không nên để nước hoa, xà phòng thơm vào tủ chén bát.

12. Menthol vừa có mùi thơm vừa có tác dụng gây tê nhẹ nên được cho vào kem đánh răng, dầu gội đầu, dầu cạo râu.


Mời các bạn xem video bài giải ở Tab Bài giảng
Mời bạn nhấn vào link dưới đây để làm bài kiểm tra:

Bài kiểm tra - Pecten và Bài tập - Đề số 1
Ý kiến và trao đổi về bài giảng
Mã xác nhận:
 


Chưa có ý kiến về nội dung này.